Vergi Affı Iyi Yönetilmez Ise Ekonomik Kriz Derinleşir
23 Ekim 2020
Mali Müşavirler Niçin Arabuluculuk Yapamıyor?
8 Aralık 2020
COVID-19 salgınıyla birlikte ertelenen vergilerin torba yasa kapsamında yer almaması hayal kırıklığına yol açtı. İş dünyası, ilave maddeler eklenerek sıkıntının giderilmesini istiyor.
CANAN SAKARYA – HÜSEYİN GÖKÇE / ANKARA
İş dünyası, TBMM’ye sunulan torba yasaya eklenen yapılandırma maddelerinden memnuniyet duyarken, COVID-19 salgınıyla birlikte ertelenen vergilerin kapsamda yer almamasından hayal kırıklığını dile getirdi. Mücbir sebep dolayısıyla birçok sektörde ekim, kasım ve aralık aylarına ertelenen KDV ve muhtasar yükümlülüklerinin yapılandırma kapsamına girmediğini, DÜNYA’nın dün manşetine taşıdığı haberden öğrenen iş dünyası, torba yasanın Genel Kurul görüşmelerinde ilave maddeler eklenerek sıkıntının giderilmesini istiyor.
KDV ve muhtasar ertelenirken, SGK primlerinde ise erteleme yapılmamıştı. Bu dönemde tahakkuk eden 165 milyar liralık primin sadece 20 milyar liralık kısmı ödenebildi. Buna rağmen, ekim ayından başlamak üzere her ay hem ertelenmiş KDV ve muhtasarın hem de cari dönem vergilerinin ödenmesinin mümkün olmadığı kaydediliyor. Nisan ayında ilan edilen mücbir sebep kapsamına girerek, bazı yükümlülükleri (KDV-muhtasar) bu yılın ekim, kasım ve aralık aylarına ertelenen mükellefler, ertelenen vergilerin yapılandırma kapsamına girmemesinden tedirgin oldular.
COVID-19’un ekonomik hayatta yaşattığı durgunluğun yarattığı tahribatın etkisini azletmek üzere harekete geçen ekonomi yönetimi yapılandırma hazırlıklarına başlarken, istihdam teşviklerini de içeren bir torba kanun teklifi geçtiğimiz hafta TBMM’ye sunuldu.
Teklife sonradan önergeyle eklenen geniş kapsamlı yapılandırmada ise ertelenen KDV ve muhtasarın yer almaması, iş dünyasında tam anlamıyla hayal kırıklığı yaşattı.İş dünyası, teklifin TBMM Genel Kurul’da görüşmeleri sırasında verilecek yeni bir önergeyle, ödemeleri ekim, kasım ve aralık aylarına ertelenen vergilerin de yapılandırma kapsamına alınmasını talep ediyor.
“Eşitlik ve adalet ilkesine aykırı”
TÜRMOB Başkanı Emre Kartaloğlu, “Mücbir sebep hali ilan edilmeseydi ve mükellefler borçlarını ödemeseydi, bu kanun hükümlerinden yararlanabileceklerdi” dedi. Kartaloğlu, pandemiden etkilenmeyen ancak bu dönemlerde borçlarını ödemeyenler kanun hükmünden yararlanırken, pandemiden etkilenen ve borçlarına daha sonra ödeme olanağı getirilenlerin yararlanamamasını eşitlik ve adalet ilkesine aykırılık olarak nitelendirdi.
Mücbir sebep kapsamındaki mükelleflerin hâlen pandeminin etkisinde bulunduğunu söyleyen Kartaloğlu, “Bu mükellef erin bir taraftan mevcut dönemlere ilişkin vergilerini öderken, diğer taraftan geçmiş dönem borçlarını ödemeleri onları finansal açıdan zorlamaktadır. Dolayısıyla, mükelleflere ödemelerinde kolaylık sağlanmak isteniyorsa, bu düzenlemenin getirilme amacı buysa, bu dönemlere ilişkin ödemelerinde kapsama alınması zorunludur” değerlendirmesinde bulundu.
Pandeminin başladığı dönemde kullandırılan 6 aylık geri ödemesiz kredilerin de süresinin dolduğuna dikkat çeken Kartaloğlu, “Dolayısıyla bu kredilerin geri ödemeleri de başlıyor. Krizin derinleştiği bu dönemde hem cari vergi borçları, hem yapılandırılan vergi borçları hem de kredi ödemeleri yapılacak. Bu süreçte mücbir sebep nedeniyle ertelenen vergilerin yapılandırma kapsamına alınmaması işletmeleri ciddi sıkıntıya sokacak” diye konuştu.
“Ertelenen vergiler de yapılandırma kapsamına alınmalı”
Ankara Ticaret Odası (ATO) Başkanı Gürsel Baran, bazı sektörlerde mücbir sebep halinin devam ettiğini belirterek, COVID- 19 sebebiyle ertelenen vergilerin de yapılandırma kapsamına alınması gerektiğini bildirdi. Ciro yapamayan, tahsilat gerçekleştiremeyen işletmeler süresi gelen ödemeleri de yapamayacak durumda olduğunun altını çizen Baran, “Yaklaşık 2,7 milyon mükellefin KDV ve Muhtasar beyanname ödemelerinin TBMM gündeminde yer alan Torba Yasa’ya eklenmesi konusunda hükümetimize ve tüm milletvekillerimize çağrı yapıyorum” diye konuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanan Ekonomik İstikrar Kalkanı Paketi ile çok sayıda yükümlülüğün ertelendiğini hatırlatan Gürsel Baran, “Ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan ve salgından etkilenenler ile İçişleri Bakanlığı kararıyla faaliyetlerine ara verilen sektörler için mücbir sebep hali ilan edilmişti. Ertelenen vergiler, ekim, kasım ve aralık aylarında ödenecek. Ödemesini yapmak isteyen ancak mücbir sebep hali devam eden, ciro yapamayan binlerce işletme bu ödemelerin taksitlendirilerek tahsil edilmesini bekliyor” dedi.
“Her ay çift ödeme mümkün değil”
Güncel Grup Yönetim Kurulu Başkanı YMM Yılmaz Sezer, ertelenen vergilerin kapsama alınmamasının çok ilginç olduğunu belirtirken, Ekim’den başlamak üzere her ay çift vergi ödemenin mümkün olmadığını söyledi. Yapılandırmanın kapsamına KDV ve muhtasarın eklenmemesinin teknik hata ve aksaklık olduğunu belirten Sezer, bunun kısa zamanda giderilmesi gerektiğini bildirdi. Ertelemeyle gerekçe olan mücbir sebep halinin devam ettiğini dile getiren Sezer, “Bu işletmeler zaten zor durumda oldukları için vergileri ertelenmişti. Şimdi bu kadar geniş kapsamlı bir yapılandırmada, ertelenen borçlarının olmaması anlaşılır değil” ifadelerini kullandı.
“Mükellefler henüz rahatlamadı”
Yeni Ekonomi Danışmanlık A.Ş. kurucu ortağı ve Gelir İdaresi E. Strateji Geliştirme Daire Başkanı Nazmi Karyağdı, COVID-19 sebebiyle 2020’nin zor bir yıl olacağını belli olduğunu kaydederek, KDV ve muhtasar ödemeleri yılın son çeyreğine ötelenen mükellefler için rahatlamanın halen söz konusu olmadığını bildirdi. Bunların kesinlikle önümüzdeki yıla ertelenmesi gerektiğini söyleyen Nazmi Karyağdı, “Bu mükellef grubunun hem ertelenen hem de cari aylara ait vergileri ödemeleri mümkün görünmüyor” dedi.
Son yapılandırmada ödeme oranı % 32.9 Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 289 milyar lira, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 165 milyar lira alacağı yeniden yapılandırılacak. Yapılandırılacak 165 milyar lira prim alacağının 20 milyar lirası pandemi dönemini kapsıyor. 2018 yılında çıkarılan 7143 sayılı yeniden yapılandırma kanunu ile 49.6 milyar lira tutarındaki vergi yapılandırmasında 25.8 milyar lira, 48.6 milyar lira prim alacağında ise 6.6 milyar lira tahsilat yapıldı. Bu düzenlemede 98.2 milyar liralık vergi ve prim borcu yapılandırılırken, ödeme oranı yüzde 32.9’da kaldı. Meclis Plan Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen yapılandırma düzenlemesinin görüşmeleri sırasında Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Ayşe Dilbay, 31 Ağustos 2020 tarihi itibariyle Gelir İdaresi Başkanlığı’nın görev alanına giren, takip ve tahsiliyle yükümlü olduğu alacak tutarının 289 milyar lira olduğunu belirtti. Dilbay, Kredi ve Yurtlar Kurumu’nun (KYK) 3.1 milyon kişiden alacak tutarının 5.3 milyar lira olduğunu açıkladı. Dilbay, milletvekillerinin soruları üzerine daha önceki yıllarda çıkarılan yapılandırma kanunlarından elde edilen sonuçları paylaştı. Dilbay, “6736 sayılı Kanun’la yapılandırılan 80.4 milyar lira, tahsilat 41 milyar lira, oran yüzde 51. 7020 sayılı Kanun’la yapılandırılan 13.8 milyar lira, tahsilat 5.6 milyar lira, oran yüzde 40.8. Hâlen ödemesi devam eden 7143 sayılı Kanun’la yapılandırılan 49.6 milyar lira, tahsilat 25.8 milyar lira, bugün için ödeme oranı yüzde 37.1” dedi. 165 milyar lira prim yapılandırılması yapılacak SGK Başkan Vekili İsmail Yılmaz, 165 milyar lira tutarındaki SGK alacağının yapılandırılacağı bilgisini verdiği komisyonda, pandemi döneminde ödenmeyen, kapsama giren borçların yaklaşık 20 milyar lira olduğunu söyledi. Yılmaz, önceki yapılandırmaların sonuçlarına ilişkin şunları söyledi: “6736 sayılı Kanun kapsamındaki yapılandırma 43.7 milyar lira, 10 milyar 137 milyon lira tahsilat, tahsilat oranımız yaklaşık yüzde 24. 7020 sayılı Kanun kapsamında 7 milyar 649 milyon liralık bir yapılandırma, burada da 1 milyar 747 milyon liralık bir tahsilat, tahsilat oranımız yüzde 22.45. 7143 sayılı Kanun kapsamındaki yapılandırma tutarımız 48.6 milyar lira, şu ana kadar tahsil edilen tutar 6.6 milyar lira, bu da yaklaşık yüzde 16 civarında.” Devlet vergi alamıyor CHP Ankara Milletvekili Bülent Kuşoğlu, açıklanan rakamların gerek Maliye Bakanlığı gerekse SGK’nın geçmişteki yapılandırmalarda başarılı olmadığını gösterdiğini belirterek “Özellikle SGK’de oranlar çok daha düşük, Maliye Bakanlığı’nda da yüzde 50’ye bile ulaşan bir başarı söz konusu değil bu sefer de muhtemelen öyle olacak” dedi. MHP’den vergi reformu çağrısı MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı ise kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasına yönelik düzenlemeye olumlu baktıklarını ancak bir vergi reformuna ihtiyaç olduğuna dikkat çekti.
