Bankalar Gayrimenkul Satışında Fatura Düzenlemek Zorunda Mı?
28 Aralık 2014‘Yenilen her yemek temsil ağırlama gideri olarak kabul edilebilir mi?
8 Ocak 2015I- GENEL AÇIKLAMA Yılbaşlarında mükelleflerin tanıtım ve reklamlarını yapmak amacıyla bir bedel karşılığı olmaksızın, üzerlerinde kendilerini tanıtan işaret, logo, resim vb.lerinyer aldığı ajanda, anahtarlık, takvim, kalem vb. eşya dağıtmaları geleneksel hale gelmiştir. Bu şekilde bedelsiz olarak dağıtılan ürünlere eşantiyon denilmektedir. Uygulamada, öteden beri bir bedel karşılığı olmaksızın eşantiyon olarak dağıtılan malların Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ve Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) yönünden gider yazılıp yazılamayacağı, eşantiyon olarak dağıtılan söz konusu ürünler için KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı ve bu ürünler nedeniyle yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususlarında tereddütlerle karşılaşılmaktadır. Aşağıda, yılbaşlarında dağıtılan eşantiyon mallarla ilgili olarak tereddüte düşülen söz konusu hususlar incelenecek, bu konudaki kişisel görüşlerimiz belirtilecektir. II- YILBAŞI EŞANTİYONLARININ GİDER KAYDI VE KDV’SİNDE SON DURUMA- EŞANTİYON OLARAK DAĞITILAN MALLARIN GVK VE KVK YÖNÜNDEN GİDER YAZILIP YAZILAMAYACAĞI GVK’nın 40/1. maddesinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin, ticari kazancın safi tutarının tespitinde indirilecek gider olarak dikkate alınacağı hükme bağlanmış; KVK’nın 6. maddesinde ise, kurumlar vergisinin mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde GVK’nın ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş bulunmaktadır. Reklam, pazarlama, satış ve dağıtım giderleri ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan giderler kapsamında olup, bu giderler gazete, dergi, televizyon ve diğer basın ve yayın organlarına reklam verilmesi, hediye ve eşantiyon dağıtımı vb. şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Öte yandan, KDV Uygulama Genel Tebliği’nin (I/B-10.2) bölümünde; firmaların belirli zamanlarda, özellikle dini bayramlarda ve yılbaşlarında kendi tanıtımlarını yapmak amacıyla herhangi bir bedel almaksızın kalem, anahtarlık, ajanda, takvim ve benzeri eşya dağıtmaları geleneksel hale geldiği belirtilerek, ticari hayatta eşantiyon olarak adlandırılan bu ürünlerin her ne kadar işletmede tüketilmemekte ise de ayni pazarlama gideri niteliğinde olduğu açıklanmıştır. Buna göre, işletmenin iktisadi faaliyetini yaygınlaştırmaya ve tanıtmaya yönelik olarak eşantiyon olarak dağıtılan mallar ayni pazarlama gideri niteliğinde bulunduğundan, eşantiyon olarak bedelsiz dağıtılan ürünlerin satın alma ya da maliyet (imal) bedelinin işin ehemmiyet ve genişliği ile mütenasip olması şartıyla GVK ve KVK yönünden Pazarlama, Satış ve Dağıtım Gideri olarak dikkate alınması ve hasılattan indirilmesi mümkün bulunmaktadır. Kişisel görüşümüze göre, eşantiyon olarak dağıtılacak malların öncelikle 157 DİĞER STOKLAR hesabında izlenmesi, dağıtımı yapılan ürünlerin bedellerinin 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ hesabına aktarılması uygun olacaktır. Diğer taraftan, eşantiyon mallarda giderleştirme, bu malların dağıtımlarının yapılmış olmasına ve bu dağıtımların yapıldığının belgelendirilmesine bağlı bulunmaktadır. Bu nedenle, eşantiyon malların (anahtarlık, kalem, takvim, ajanda gibi) dağıtımının yapıldığı hususunun dağıtım gerçek/tüzel kişinin kendisi tarafından yapılıyorsa düzenlenecek bir tutanakla, başka kişi ya da firmalara dağıttırılıyorsa dağıtımı yapan gerçek/tüzel kişinin dağıtımın tamamlandığına ilişkin yazısı ile tevsik edilmesi gerekmektedir. B- EŞANTİYON OLARAK DAĞITILAN ÜRÜNLER İÇİN KDV HESAPLANIP HESAPLANMAYACAĞI VE YÜKLENİLEN KDV’NİN İNDİRİM KONUSU YAPILIP YAPILAMAYACAĞI Firmaların belirli zamanlarda, özellikle dini bayramlarda ve yılbaşlarında kendi tanıtımlarını yapmak amacıyla herhangi bir bedel almaksızıneşantiyon olarak dağıttıkları ürünlerin KDV karşısındaki durumuna ilişkin olarak KDV Uygulama Genel Tebliği’nde açıklamalar yapılmıştır. Söz konusu Tebliğin (I/B-10.2). bölümü aşağıdadır: “10.2. Eşantiyon veya Numune Mallar Verilmesi Firmaların belirli zamanlarda, özellikle dini bayramlarda ve yılbaşlarında kendi tanıtımlarını yapmak amacıyla herhangi bir bedel almaksızın kalem, anahtarlık, ajanda, takvim ve benzeri eşya dağıtmaları geleneksel hale gelmiştir. Ticari hayatta eşantiyon olarak adlandırılan bu ürünler, her ne kadar işletmede tüketilmemekte ise de ayni pazarlama gideri niteliğinde olduğundan, bu ürünlerin müşterilere ayrıca bir bedel alınmaksızın teslimi KDV hesaplanmasını gerektirmez. Diğer taraftan, firmalar halen satışını yaptıkları veya piyasaya yeni çıkardıkları bir ürünün tanıtımını sağlamak amacıyla numune mallar üretmekte ve bu malları da ayrıca bir bedel tahsil etmeksizin vermektedir. Ana malın bütün özelliklerini taşımakla birlikte, satışa konu edilemeyecek bir miktarla sınırlı olan ve üzerinde “Numunedir, parayla satılmaz, vb.” ibareleri taşıyan bu mallar da işletmede tüketilmemekle birlikte ayni pazarlama gideri özelliğini taşıdığından, bu malların bedel alınmaksızın teslimi de eşantiyonlarda olduğu gibi KDV hesaplanmasını gerektirmez. Bu açıklamalar çerçevesinde gerek numune, gerekse eşantiyon adı altında teslim edilen malların; – Ticari teamüllere uygun nitelikte ve miktarda olması, – Ayrıca bir satışa konu olmayacak şekilde verilmesi, hallerinde KDV hesaplanmaz. Bu şartlara ilaveten, numune malların, firmanın unvanı ve para ile satılmayacağını belirten bir şerhi taşıması gerekir. İşletmenin iktisadi faaliyetini yaygınlaştırmaya ve tanıtmaya yönelik olarak verilen bu mallar için yüklenilen vergiler, genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılır. Örnek 1:Şampuan imalatı ile uğraşan (A) firması, satışını yaptığı şampuanları bir kere kullanmaya mahsus miktarlarda poşetleyerek, tüketicilerin posta kutularına koymak suretiyle dağıtmıştır. Ayrı bir satışa konu olmayacak şekilde tüketiciye yönelik ve reklâm mahiyetinde verilen, ayrıca ambalajında numune olduğu belirtilen bu şampuanlar için KDV hesaplanmaz, bu ürünlere ilişkin yüklenilen KDV ise indirim konusu yapılır. Esasen ticari hayatta yerini bulan promosyonlar ile işletme açısından ayni pazarlama gideri niteliğinde olan eşantiyon ve numunelerin; bedel tahsil edilmeksizin müşterilere verilmesi işlemi KDV’ye tabi olmamakla birlikte, bu ürünleri bedelsiz olarak alan kişi ve kuruluşların, söz konusu malları gerçek usulde KDV mükellefi olarak ticari bir işleme konu etmeleri halinde, bu teslim işlemi KDV’ye tabi olup malın ait olduğu oran üzerinden vergi hesaplanması gerekir.” Bu açıklamalara göre, mükelleflerin belirli dönemlerde özellikle dini bayramlarda ve yılbaşlarında kendi tanıtımlarını yapmak amacıyla herhangi bir bedel karşılığı olmaksızın teslim ettikleri (dağıttıkları) kalem, anahtarlık, ajanda, takvim vb. nitelikteki eşantiyon mallar; – Ticari teamüllere uygun nitelikte ve miktarda olması, – Ayrıca bir satışa konu olmayacak şekilde verilmesi halinde KDV’ye tabi olmayacaktır. Ayrıca, bu şekilde eşantiyon mal dağıtılması işlemi GVK ve KVK yönünden ayni pazarlama gideri olduğundan, eşantiyon mallar nedeniyle yüklenilen KDV, Kanunun 29 ve 34. Maddelerine göre indirim konusu yapılabilecektir. III- SONUÇ Yukarıda yapılan açıklamalardan da fark edileceği üzere mükelleflerin yılbaşlarında dağıttıkları eşantiyon mallar GVK ve KVK yönünden ayni pazarlama gideri niteliğinde olduğundan, eşantiyon olarak bedelsiz dağıtılan ürünlerin satın alma ya da maliyet (imal) bedelinin işin ehemmiyet ve genişliği ile mütenasip olması şartıyla GVK ve KVK yönünden Pazarlama, Satış ve Dağıtım Gideri olarak dikkate alınması ve hasılattan indirilmesi mümkün bulunmaktadır. Ayrıca, eşantiyon mallar, ticari teamüllere uygun nitelikte ve miktarda olması, ayrıca bir satışa konu olmayacak şekilde verilmesi halinde KDV’ye tabi olmayacaktır. Dağıtan işletme bakımından ayni pazarlama gideri olarak kabul edilen eşantiyon mallara ilişkin olarak yüklenilen KDV’lerin ise genel esaslar çerçevesinde indirim konusu yapılması gerekmektedir. Öte yandan, özellikle eşantiyon mal alımlarında sahte belge veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge olaylarına sıkça rastlanıldığından, vergi incelemelerinde eşantiyon giderleri özellikle ve öncelikle incelenmektedir. Mükelleflerin bu hususa özellikle dikkat etmelerinde yarar görmekteyiz.
