Kentsel Dönüşüm Kapsamında Yenilenen Konutun Satışında İktisap Tarihi
23 Mayıs 2014İndirimli Teminat Uygulamasından KDV İadesi Alacak Tüm Mükellefler Yararlanabilecek
1 Haziran 2014Kat karşılığı inşaat işlerinde arsa maliklerine inşaat tamamlanana kadar müteahhit tarafından kira yardımı yapılabilmektedir. Müteahhit açısından yapılan yardımların nasıl değerlenmesi gerektiği, diğer yandan arsa maliklerinin elde ettiği yardımın vergi kanunları karşısındaki durumu aşağıda açıklanmıştır. A. Müteahhidin Durumu 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 262’nci maddesinde, maliyet bedeli iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilimum giderlerin toplamı olarak tanımlanmıştır. VUK’un 269’uncu maddesinde iktisadi işletmelere dahil bilimum gayrimenkullerin maliyet bedelleri ile değerleneceği, 270’inci maddesinde gayrimenkullerde maliyet bedeline satın alma bedelinden başka, makine ve tesisatta gümrük vergileri, nakliye ve montaj giderleri ile mevcut bir binanın satın alınarak yıkılmasından ve arsasının tesviyesinden mütevellit giderlerin girdiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, kat karşılığı başkalarının arsasına yapılan inşaatlarda toplam maliyet arsa maliyeti ile inşaat maliyetinin toplanması suretiyle hesaplanmakta olup, her bir kat, dükkan veya dairenin maliyeti ise, her kat, daire veya dükkana belirli ölçü ve esaslara göre binanın tüm maliyetinden pay verilmek suretiyle tespit edilmektedir. Toplam inşaat maliyeti, inşaatı yapanlar tarafından arsa sahibine verilen dairelerin inşaası için yapılan harcamalar ile kendilerine ait daireler için yapılan harcamalardan oluşmakta, inşaatın toplam maliyetinin arsa sahibine verilen dairelere isabet eden kısmı ile arsa sahibine yapılan nakit ödemelerin toplamı ise toplam arsa maliyetini (müteahhidin kendisine ait dairelerin arsa maliyeti) vermektedir. Arsa üzerinde müteahhidin payının bulunması durumunda ise, toplam arsa maliyeti, müteahhidin hissesine düşen arsa payının maliyeti ile diğer arsa payı karşılığı arsa sahibine verilen dairelere isabet eden inşaat maliyeti ve arsa sahibine yapılan nakit ödemelerden oluşmaktadır. Bu çerçevede, kat karşılığı başkalarının arsasına yapılan inşaatlarda arsa sahibine daire dışında nakit ve kira ödemesinde bulunulması durumunda söz konusu ödemelerin, müteahhidin kendisine ait dairelerin arsa maliyetinin (toplam arsa maliyeti) bir unsuru olarak dikkate alınması gerekmektedir. B. Arsa Malikinin Durumu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) “Ticari kazançlar” başlıklı 37/1 maddesinde, her türlü ticari ve sınai kazançlardan doğan kazançların, ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde ise, gayrimenkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşanların bu işlerinden elde edilen kazançların ticari kazanç olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı kanunun “Değer artışı kazançları” başlıklı mükerrer 80/1-6 maddesinde iktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70’inci maddenin birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde yazılı mal ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançların değer artış kazancı olarak vergiye tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Bu maddede geçen “elden çıkarma” deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.” hükmü yer almaktadır. Bu hükümlere göre, kat karşılığı inşaat işlerinde müteahhit tarafından yapılan kira yardımları, dairelerin inşası için yapılan harcamaların bir unsuru olup iktisap edilen gayrimenkulün maliyet bedeli içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle müteahhit tarafından yapılan kira yardımları herhangi bir beyanda bulunulması gerekmemektedir.
